|
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ ANABİLİM DALI |
|
|
|
SEREBRAL
PALSİ
Prof.
Dr. HAKAN KINIK
Serebral
palsi, gelişmekte olan beyin‘in çeşitli nedenler ile hasarlanması sonucunda nonprogresif,
hareket ve postür bozuklukları ile seyreden hastalıklar grubudur. İnsidans 1 - 5 / 1000’dir.
Beyin hasarı, prenatal, perinatal veya postnatal dönemde oluşabilir. En sık ratlanılan
nedenlerden biri prematüritedir. Tüm beyin felci vakalarının % 40’ı potansiyel olarak önlenebilir
nedenlerden kaynaklanır. Etiyolojide anne veya bebeğin maruz kaldığı ajanlar sorumludur.
Prenatal dönemde anne’yi etkileyen toksik ilaçlar, alkol, sigara, uyuşturucu, enfeksiyon veya röntgen
incelemeleri sık karşılaşılan etiyolojik faktörlerdendir. Perinatal dönemde, bebeği
etkileyen iki önemli neden serebral palsi’ye yol açabilir : Anoksi ( zor doğum, forseps, makat
gelişleri, kordon dolanması) ve sarılık (hiperbilirubinemi ). Postnatal dönemdeki travma,
menenjit, hidrosefali ve konvülsyonlar da sık sebeplerdendir.
SP (serebral palsi ), beyin hasarı oluştuktan sonra vücutta tutulan bölgelere
göre topografik olarak da sınıflandırılabilir :
1)
Hemiplejik Tip : Vücudun bir yarısında tutulum vardır.
2)
Diplejik Tip : Bacaklarda baskın olmak üzere dört ekstremitede de tutulum vardır. Bu gruptaki
hastaların çoğu 7 yaşa kadar yürür.
3)
Kuadriplejik Tip : Dört ekstremite birden şiddetli tutulmuştur. Bu hastaların sadece % 10’u yürür.
7 yaşa kadar yürüyemeyenlerden, hayatları boyunca ambulasyon beklenmez.
Beyinin tutulan bölgesine göre hastalık çeşitli tablolar ile çıkabilir.
Buna göre fizyolojik sınıflama yapılırsa:
1)
Spastik tip: En
sık rastlanılan tiptir. Piramidal sistem tutulumu mevcuttur. Hipertonisite vardır ve daha çok
fleksor kas grupları etkilenir.
2)
Atetoid tip: Basal
ganglionlar tutulmuştur. İstemsiz hareketler, konuşma güçlüğü ve anlamsız yüz gibi
belirtiler vardır.
3)
Ataksik : serebellum
ve beyin kökü tutulumu vardır. Tremor, nistagmus ve denge problemleri izlenir.
4)
Yaygın bozukluk : Rijidite, zeka geriliği, yürüme ve
konuşma bozukluğu, ağızdan tükrük akması, idrar - gaita inkontinansı gibi belirtiler ile
seyreder. Prognozu en kötü tiptir.
Klinik muayenede ; motor, postür ve denge problemlerine ek olarak duyu bozukluğu,
konuşma bozukluğu, algılama bozukluğu, zeka geriliği, epilepsi, iskelette gelişme bozukluğu,
kalça çıkığı ve hipersalivasyon olabilir. Daha çok spastik ve hemiplejik tip hakimdir.
Ekstremiteler tutulduğunda karakteristik bir postür alırlar.
Üst
ekstremite tutulumunda :
Omuz : adduksiyon ve iç rotasyonda,
Dirsek
: fleksiyonda,
Ön
kol : pronasyonda
El
bileği : fleksiyon ve ulnar deviasyonda
Parmaklar
: fleksiyonda
Baş
parmak : adduksiyon ve oppozisyondadır (Thumb - in - palm ).
Alt
ekstremite tutulumunda ise:
Kalça
: fleksiyon , adduksiyon ve iç rotasyonda,
Diz
: yarı fleksiyonda
Ayak
bileği : ekinusdadır.
SEREBRAL
PALSİDE TEDAVİ AMAÇLARI
·
Sosyalizasyon
·
Okul katılımı
·
Ağrıların azaltılması
·
Mobilite ve fonksiyon’un arttırılması
·
Eklem çıkıklarının önlenmesi
·
Oturma ve yeterli yürümenin sağlanması
TEDAVİ
A.
Fizik tedavi : 0
- 3 yaş arası, kontraktürlerin önlenmesi ve oluşan deformitelerin düzeltilmesi için yapılır
B.
Atelleme :
Kontraktürleri önlemek ve tonus kontrolü için
C.
Cerrahi :
Deformiteyi düzeltmek, kas kuvvetlerini dengelemek, kontrol edilemeyen eklemleri stabilize etmek için
tercih edilir.
Cerrahi
tedavi :
·
Skolyoz : Breys, post -/+ ant füzyon
·
Ekstremitelerde
: Breysleme, yumuşak doku gevşetmeleri, uzatmalar, tendon transferleri (Bkz. Poliomyelit),
korrektif osteotomiler, artrodezler
·
Kalça
çıkığı varsa : Adduktor tenotomi, ant. dal obturator nörektomi, VDO, pelvis için Chiari,
shelf veya Pemberton osteotomileri, kombine prosedürler yapılabilir.