|
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ ANABİLİM DALI |
|
|
|
TİBİA-FİBULA ALT UÇ KIRIKLARI
1.MALLEOL
KIRIKLARI
Malleoller
tek başlarına kırılabileceği gibi birliktede kırılabilirler. İç veya dış
malleol izole kırıklarının yanısıra eğer her iki malleol birlikte kırılmışsa
bimalleoler kırık adını alır. İç malleol dış malleol ve tibia posterior
dudak üçü birlikte kırılırsa trimalleoler kırık olarak adlandırılır.
Yaralanma esnasında ayağın pozisyonu ve gelen kuvvetin doğrultusuna bağlı
olarak çok çeşitli kırıklar görülebilir.
Dış
malleol kırıkları
Kırık değişik seviyelerde olabilir (Resim 1). Sindesmoz bölgesinin
altında, aynı seviyede yada sindesmozun daha proksimalinde olabilir (Resim 2).
Kırık çizgisine göre transvers, oblik veya spiral olabilir. Sindesmoz
seviyesinin altındaki kırıklarda diaztaz görülmezken,daha üst
seviyesindeki yaralanmalarda diaztaz çoğunlukla vardır (Resim 3). Kırık
non-deplase yada 2mm den az deplase ise konservatif tedavi yani 4-6 hafta diz
altı alçıya alınır. Daha fazla olan deplasmanlarda açık redüksiyon ve
internal fiksasyon yapılır.
İç
malleol kırıkları
Kırık
çizgisi transvers, oblik veya vertikal olabilir (Resim 4). Deltoid ligament
hasarıda olabilmektedir. Talusun 1 mm den fazla laterale kayması ameliyat
endikasyonudur.
Bimalleoler
kırıklar
Her
iki malleolde kırılmıştır. Fibuladaki kırığın seviyesine göre diaztaz
olabilir. Açık redüksiyon ve internal fiksasyona (Resim %) ilaveten
tibiotalar eklemin 2 cm proksimalinden diaztaz vidası (tek kortikal vida)
konmalıdır.
Trimalleoler
kırıklar
Her
iki malleole ilaveten tibianın posterior dudağı (Volkman üçgeni) da kırılmıştır.
(Resim 6) Kırılan posterior parçanın büyüklüğü önemlidir. Şayet tüm
eklem aralığının % 25 den daha büyük ve 2 mm den daha fazla deplase ise bu
parçanında redüksiyonu ve internal fiksasyonu gereklidir.
2.PİLON
KIRIKLARI
Tüm
alt ekstremite kırıklarının % 1, tüm tibia kırıklarının ise % 5-10
kadarında görülür. Tibianın distal üçte birlik parçasının intraartiküler
kırıklarıdır. Ancak tibianın her distal uç kırığı pilon değildir.
Eklem yüzünün kırılmış olması gerekir. Genellikle aksiyel yüklenme
mekanizması ile meydana gelir. Yüksek enerjili travmalardır. % 75 vakada
fibulada da kırık vardır. Hikayede aksiyel yüklenme mekanizmasının olması,
ağrı şişlik ve yük verememe teşhise götürür. Nörovasküler muayene
mutlak suretle yapılmalıdır. Aksiyel yüklenme ile olabilecek diğer kırıklarda
araştırılmalıdır. (Kalkaneus, pelvis asetabulum kırıkları ,vertebra
burst kırıkları, kafa kaidesi kırıkları) Her türlü komplikasyona açık
kırıklardır. Travmanın şiddetine göre eklem yüzü değişik derecelerde
parçalanabilir ve metafizyal kemik kaybı vardır. Tedavide amaç, eklem yüzünün
anatomik redüksiyonu, aksiyel planda korreksiyon ,metafizer kemik kaybının
giderilmesi ve erken harekete izin verecek stabil bir fiksasyon olmalıdır.
Resim
1: İzole dış malleol kırığının ön-arka
radyolojik görüntüsü
Resim
2:
Sindezmotik ilişki: Tibiotalar eklemin yaklaşık 1 cm üzerindedir. Sindezmozu
koruyan bağlar anterior, posterior inferior tibiofibular ligament ile interossöz
membrandır. Sindezmoz yaralanması olunca ortaya çıkan patolojiye diaztaz adı
verilir. Diaztaz da tibiofibular overlap mesafesi 10 mm nin altına
düşerken , tibiofibular clear space 6 mm den fazladır.
Resim
3:
Diaztazı patolojiside olan fibula alt uç kırığı. Aynı hastada talusun
laterale deplasmanıda görülüyor. (Deltoid ligament hasarı)
Resim
4:
İzole iç malleol kırığının ön-arka radyolojik görüntüsü
Resim
5:
Bimalleoler kırıklı bir hastanın ayak bileği ön-arka grafisi
Resim
6: Tibianın
posterior eklem yüzünün (Volkman üçgeni) kırığı
