![]() |
| Prof. Dr. İ. Hamit HANCI | ||||
|
| Çapraz Sorgu (I) |
| Medimagazin Sayı : 126 Tarih : 19.05.2003 |
|
Bilirkişilik Nedir?
Hekimlerin sağlıkla ilgili konularda bilirkişilik görevi vardır. İnsan vücudunda meydana gelen lezyonların niteliği, nasıl yapıldığı, her türlü biyolojik delillerin incelenmesi, suçlunun, mağdurun ya da hak ehliyetini kullanmak isteyenlerin durumlarının belirlenmesi ve tanımlanması bilirkişi hekim tarafından yapılır. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa Göre (CMUK); bilirkişinin seçimi ve sayısının tayini hakime aittir. Hazırlık incelemesinde ertelenmesi zararlı olan durumlarda Cumhuriyet Savcısı da bu hakka sahiptir. Bilirkişi olarak görevlendirilmiş ve usulüne uygun davet edildiği halde gelmeyen veya gelip de yemin etmekten veya görüş bildirmekten çekinen bilirkişi zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu masrafları ödemekle ve hafif para cezasıyla cezalandırılır. Türk Ceza Kanunu (TCK) 282. maddesine göre; bilirkişiler doğru olmayan
bir sebep ileri sürerek çağrıya gelmezler veya gelip de bilirkişilik vazifesini
yapmaktan çekinirlerse 6 aya kadar hapis, belli bir süre mesleğini yapmaktan
alıkonma (men) cezası verilebilir.
Çapraz Sorgu Nedir?
Bu tanımlarda yer alan tanık kavramı, sadece tanığı değil, bilirkişi ve hatta sanığı da kapsamaktadır. Kolluk tarafından birden fazla memurun katılımı ile yapılan sorgulama
çapraz sorgu değildir.
Çapraz sorgu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde yer almaktadır. Bu maddeyle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne üye devletlere çapraz sorguyu uygulama yükümlülüğü getirilmiştir. CMUK’da yapılacak değişikliklerle ülkemizde de çapraz sorguya geçilecektir.
Çapraz Sorgunun Amacı Nedir?
Çapraz sorguyu yapan taraf tanık bilirkişinin açıklamalarını geçersiz, şüpheli veya belirsiz kılmak ve aynı zamanda tanığın kişiliği hakkında olumsuz etki yaratmak amaçlar. Çapraz sorguyu yapan taraf dolaylı ve direk sorularla uzman bilirkişinin ne kadar güvenilir olduğunu yargılar. Verilen yanıtlardaki birbiriyle çelişen ifadeler konusunda mahkeme üyelerinin dikkatini çeker. Bu amacın gerçekleşmesi için tanığa soru veya sorular serisi yöneltilir. Bu yöntem ile tanığın anlattığı konuların doğruluğu, geçerliliği ve tanığın kullandığı dil kontrol edilebilir. Ayrıca tanığın anlatımındaki inandırıcılık, anlatma yeteneği dikkatlice incelenir. Çapraz sorgunun bir başka amacı da; karşı tarafın durumunu zayıflatmak ve karşı tarafın tanıklarını kullanarak sorgulayıcı tarafın kendi davasını oluşturmaktır. Tanıklığı/Bilirkişiliği sınavdan geçirme çapraz sorgunun esas hedefidir.
|
ADLİ BİLİMLER DERGİSİ.
TURKISH JOURNAL OF FORENSIC SCIENCES